Herët a vonë gjithkush është Sirian (6 Mars 2020)

 

Unë nuk jam kafshë. Unë nuk jam politikan. Unë nuk jam kufi. Nuk jam hajdut. Nuk jam vrasës. Nuk jam i vdekur. Nuk jam tokë. Nuk jam përkatësi. Unë jam njeri. Kam fëmijë, jam fëmijë, jam plak, i ri, nënë, baba, foshnjë.

Sot nuk jam si ty. Sot nuk kam shtëpi.

Sot jam në det. Sot nuk kam ushqim. Sot jam ushqim. Për peshqit. Ujqit. Hienat dhe politikanët si ty. Me politikat e tua, paktet ndërkufitare, fondet e BE, patriotizmin tënd, dhe dhëmbët e tua.

Sot unë jam dhimbje, dhimbsuri, dashuri e rroposur nën rreckat e mia.

Jam hall, jam lot që në gjuhën time ngatërrohen me kripësinë e detit.

Jam uri, jam tmerr, jam pështytje, e shtytje, gaz lotsjellës, shkopa gome.

Sot unë kam frikë në palcë, aq sa më vjen të vdes e të shpëtoj, por nuk vdes dot, se s’kam në ç’duar bishash si ty të lë këta fëmijët e mi.

S’kam në ç’botë ti lë, sepse botët qenka shumë thjeshtë ti shkatërrosh sot. Mjaftojnë vetëm pak ditë.

Sot unë jam njeri, me mish, gjak, sëmundje, shëndet, me ëndrra, e një ish jetë, e dëshirë për të jetuar, që më bën të marr shportën në shpinë e të iki nga shtrati im i ngrohtë, shtëpia e gjyshërve të mi, qyteti i jetës sime, nga puna ime, të afërmit, kuturu, të iki nga vendi im nën bomba e në duar përbindëshash.

Të iki diku, të gjej një çati, nën shi, a diell, ku të qesh sërish, unë; gruaja, burri, nëna, babai, fëmijët e mi, të afërmit e mi.

Ne duam vetëm të qeshim. Dhe vijmë në tokën ku ti jeton. Pa dokumenta. Pa emra. Pa identitete. Me të vetmin letërnjoftim, atë të të qënit njeri.

E të vetmen shpresë, atë të të qeshurit përsëri. Si dikur, kur vendi jonë ishte si vendi yt. Të qeshim si ti qesh sot kur lë shkopat e tu, armët e tua, detyrën tënde, politikën tënde, zhvesh kostumin tënd,e shkon në shtëpinë tënde e gëzon familjen tënde, së cilës sot nuk i kanoset asnjë rrezik. E shtrihesh në shtratin tënd të ngrohtë si shtrati im ishte i ngrohtë dje.

Ne duam një shtepi, një mundësi. Ishim dhe ne dikur si ti sot. E shkelmi yt në kokat tona, tmerri dhe errësira që ti po ngre sot, nesër do kthehen në një revolver që do ta shpërndajë buzëqeshjen tënde në mijra copa, të prishë të qenit tënd njeri.

Çdo shkelje e çdo njeriu është një shkelje fytyre e tërë njerëzve, e shumë shpejt rradha do të të vijë ty o ish njeriu im.

Sfera Shqipe 11 - Një paragraf i shpejtë mbi 30 vjet (5 Mars 2020)

 

Para një viti kisha marrë vendim të mos dëgjoja, mendoja mbi, e komentoja publikisht asnjë lajm që ngjan në Shqipëri. Asokohe arrita në përfundimin që kjo gjë më prishte cilësinë e jetës. Sado të shkruaja mbi çfarëdo problemi, asgjë nuk do zgjidhej, vetëm se do i arratisesha problemeve dhe jetës time praktike, rritur stresin, e humbja kohën time me punë donkishoteske.

Sot, pas një viti, mendoj më fort se cilësia e jetës varet vetëm nga puna ime, i jam dedikuar punës në klinikë, kam shkruar ato që më mbanin peng prej kohësh në sirtar, me dedikimin absolut ndaj letërsisë, kam lexuar 7 herë më shumë libra, dhe kam kohën për të ua kushtuar familjes time, e miqve të mi.

Dhe kam mësuar ti shoh ngjarjet e sotme të pozicionuara ne kohë, si pjesë e historisë.

Kështu lindi ky shkrim. Dua të tërheq vëmendjen e kujtdo që lexon këtë shkrim tani, që ajo që ka ndodhur e ndodh tani, me Shqipërinë për 30 vitet e paskomunizmit, (që i bie një periudhë kohore e krahasueshme me komunizmin) është thjesht një shfrytëzim barbar dhe bastard i njerëzve dhe vendit nga një grusht njerëz që zënë e do zënë akoma më pak vend, që u gënjen mendja se do hyjnë në histori me fjalimet e tyre patetike para publikut. Dhe, pasi i kthejnë shpinën popullit për të hyrë në zyrë a në shtëpi, me mendjen se fëmija im është më i mirë se i joti, shtëpia ime është më e mirë se e jotja, jeta ime është më e çmuar se e jotja.

Të tërë këta drejtues publike, zyrtarisht nënpunësit tanë të zgjedhur, janë njerëz me dy mendime në kokë; mendimin me kollare, se janë pjesë e historisë, dhe mendimin tashmë as të fshehtë jo, se po bëjnë lekë e po sigurojnë fëmijët dhe nipërit.

Historia këta njerëz nuk do ti qasë në ndonjë rresht tjetër përveç atij me cilësime si hajdutë, dhe tradhëtarë sistemikë të vendit e popullit të tyre, e mundësisht këtë histori do të uroja ta lexonin pas hekurave. Dhe pasi të kenë mbetur sërish rrjepacakët e papunë e të pandershëm që ishin në ditët e para të karrierave të tyre si hajdutë publikë e dallaverexhinj. E tërë paratë e pronat e tyre ti kalojnë sërish vendit tonë të shkalafitur.

Dhe, tërë njerëzit që lexoni këtë shkrim, tërë miqtë tuaj, familjarët tuaj, shihini mirë këta idiotë, këtë kastë qesharake burleske e kusare që na drejton prej 30 vjetësh, shihini mirë e pa përjashtim këta fytyra, ngërdheshjet, gjestet e tyre, kollaret e tyre, kostumet e tyre, fustanet e tyre, bëmat e tyre, nguljuani sytë e mos i harroni kurrë këto imazhe që shihni përditë, e mendoni çdo herë; si do na duken këto kohë e këta personazhe pas 20 vjetësh? Çfarë do u themi fëmijëve pas 20 vjetësh? Do mundemi dot të qeshim me ta, apo do ulim kokat me turp që u drejtuam prej tyre.

Kaq pak, vetëm kjo pyetje, dhe të tërë ju do dridheni, do tmerroheni sa poshtë kemi rënë në vorbullën e këtyre 30 viteve.

Ka gjithmonë një zgjidhje.

Duhet të merremi me punët tona, e jo me çdo punë tjetër mjafton qe të mos jetë e jona, e akoma më mirë nëse është e shtetit.

Duhet të ngrëmë zërin saktë për hallet tona konkrete, e jo çdo shqiptar i çdo cepi mbi çdo problem e detaj kushtetues e ligjor ekonomikogjeopolitik.

Duhet të mos harxhojmë kohën tonë të çmuar me asnjë përbindësh me xhaketë e asnjë diskutim të momentit që këta krijesa i sajojnë për të na topitur mendjen ndërsa fërkojnë e fusin duart në pasuritë e vendit tonë dhe jetët tona. Këta ushqehen kryesisht vetëm me vëmendjen dhe energjinë tonë. Aty e çimentojnë pushtetin e tyre.

Duhet të shohim vetëm problemet e vërteta. Që janë vetë këta njerëz qe drejtojnë vendin për 30 vjet.

Dhe...

Duhet një brez i ri politikëbërës. Të rinj seriozë, që jetojnë mendërisht në kohën tonë, e që kanë empatinë të mendojnë për vendin e për njerëzit. Një brez i ri, mbi të gjitha, me njerëz të vërtetë.

Kaq. Dhe pikë.

(Loer Kume – Sfera Shqipe)

Kume: Çmimi me emrin e Kadaresë më bën nder (Zeri, intervistoi Dionesa Ebibi - June 12, 2019)

Aplikimi këmbëngulës për herë të dytë i shkrimtarit Loer Kume ia solli suksesin duke u shpallur fitues të çmimit “Kadare” për vitin 2019 në jubileun e pestë të këtij organizimi. Në një intervistë për gazetën “Zëri”, shkrimtari durrsak Loer Kume, që njëherësh ushtron edhe profesionin si mjek stomatolog, thotë se çmimi letrar “Kadare” për të është një kalë i bardhë beteje. Sipas tij, kjo përzgjedhje ishte e frymës liberale duke u thyer tabutë që çmimet të jepen në bazë të njohjeve, interesave. Për gazetën “Zëri” Kume shprehet se revolta e tij është t’i mbetet besnik vetes, mënyrës së tij të shkrimit dhe të mos u nënshtrohet në asnjë mënyrë kërkesave të kohës, të modës, të influencave dhe të letërsisë “fast fond”, siç e quan ai.

Pse gjithë kjo habi për fitimin e çmimit të parë? Nuk u besoni jurive?

Ka një përshtypje, jo vetëm e imja, por e lexuar dhe në publik që çmimet jepen në bazë të njohjeve, të interesave, qoftë dhe me mekanizmin e thjeshtë të të qenit afër dhe i pranishëm me personat nëpër juri. Duke u nisur nga kjo e nga emrat që kanë fituar zakonisht çmime, është krijuar përshtypja e qarqeve të mbyllura ku njëra dorë lan tjetrën dhe ku në shumicën e rasteve autorët janë të paracaktuar nga rrethanat me shumë se nga vepra. Madje shpeshherë veprat konkurruese nuk lexohen fare. Anashkalohen. Ndaj për mua personalisht përzgjedhja në finale ishte si të thyhej kjo tabu e të hidhej vëmendja ndaj autorëve jashtë skemave e njohjeve. Meritë e jurisë së çmimit “Kadare 2019” kjo dhe e frymës së saj liberale, të cilën e falënderoj.

Ç'thotë ky çmim dhe emri i Kadaresë për ju dhe për veprën tuaj?

Kadare theu tabutë e kohës, çoi letërsinë shqipe përpara në formë, stil, fjalor e narracion dhe sot është ai emër i madh e i nderuar botërisht për të cilin nuk ka nevojë për komente të tepërta. Ndaj të vlerësohem me çmimin që mban emrin e tij është nder për veprën time, duke e quajtur atë novatore dhe aventurore drejt formave e temave të reja. Është dhe përgjegjësi e madhe, sepse ndiej peshën e tërë autorëve të fortë që ishin në garë me mua. Shto dhe faktin që ky është nga të rrallët çmime letrare që jepen në sferën shqipe për prozën e pabotuar ende. Është nder.

Jeni shprehur se këmbëngulja juaj për herë të dytë solli rezultat fillestar te çmimi. A ia vlen për një autor që gjithmonë të presë derisa t'i vlerësohen veprat ose vlerësimi më i madh për ju është vetë lexuesi?

Një autor e bën lexuesi i tij. Janë ata që bëjnë vlerësimin, e ngrenë kështjellën e një korpusi letrar. Qëllimi i çdo vepre është lexuesi dhe vetëm ai. Por midis një shkrimtari dhe lexuesit të tij ka mure që duhen shembur. E një çmim si çmimi “Kadare” hedh dritë e sjell vëmendjen e më shumë lexuesve. Jetojmë në kohë ekstremisht të ngarkuara ndaj duhet një lloj përzgjedhjeje e materialeve që shkojnë drejt lexuesve. Çmimi letrar “Kadare” për mua është një kalë i bardhë beteje.

Cila është revolta juaj në një kohë kur edhe letërsia është kthyer në konsum, në komercializëm?

Revolta ime është shumë elementare. Ti mbetem besnik vetes, mënyrës sime të shkrimit dhe të mos u nënshtrohem në asnjë mënyrë kërkesave të kohës, të modës, të influencave dhe të letërsisë “fast fond”. Puna për të mbajtur gjallë këtë revoltë pastaj është shumë e vështirë, sepse duhet mbajtur në sy gjithmonë dhe vetëm e vërteta. Vetëm me të marrin kuptim rreshtat dhe vepra.

Në një intervistë keni thënë se shkrimtarët shqiptarë shkruajnë si skllevër në gjendje lirie. Mendoni se është pak e ashpër kjo që keni thënë apo ky është realiteti në të cilin ndodhet letërsia shqipe e sotme?

Marquez thotë në një interviste të tijen, që edhe pse është bukur që shkrimtari të endet nga një gjendje në tjetrën, të jetojë në gjendje pasigurie, të punojë në punë të ndryshme, të njohë realitete të ndryshme, vjen një moment që gjendja e tejzgjatur e pasigurisë dëmton krijimin. Ndaj shkrimtari duhet ta njohë jetën në tërë dimensionet, por jo të vuajë për kushtet elementare të jetesës. Te ne, në gjendjen e lirisë totale për të bërë ç’të duash shkrimtari është njeri pasionues e artist, i jepet artit me mish e me shpirt, por vjen ai momenti kur ai kërkon siguri për jetën, që të shkruajë i qetë e në ditët e sotme pakkush mund ta arrijë vetë këtë siguri. Si pasojë, detyrohet të denatyrohet në gjërat që shkruan, prej vramendjeve, prej dëshirës për t’ia dalë, humbet gjurmën e së vërtetës brenda, e kthehet në rrogëtar dëshirash. Ky është momenti kur një shkrimtar kthehet në skllav. Nuk jam unë i ashpër. Është jeta. Duhet kapur për brirësh.

"LUX", “Antologjia e poezisë dhe arteve vizuale - A Dangerous Method”, "Histori e shkurtër e rrëmujës" janë disa nga veprat tuaja. E konsideroni veten si guximtar, pasi temat që keni prekur janë të guximshme kur flitet për lexuesin shqiptar si referencë ndaj okultizmit, kultit të Luciferit, pornografisë, nekrofilisë, aparatit shtypës të shtetit?

Këto janë vetëm disa nga temat që mund të gjejë lexuesi brenda përmbledhjes me tregime “LUX” të 2011-s. Letërsia ime u zgjerua edhe më me “Histori e shkurtër e Rrëmujës”, 2017, dhe besoj edhe me “Amygdala Mandala”, fituese e çmimit “Kadare”.

Unë nuk e quaj veten guximtar, sepse unë bëj atë që dua më shumë, shkruaj letërsi e kjo është kënaqësi. Temat nuk i zgjedh unë me logjike e llogari, por më vijnë si impulse të pastra krijuese. Unë nuk besoj te arti i bërë qëllimisht si provokim, së paku në letërsi, fushë e cila nuk luan thjesht me imazhin, por shkon thellë shtresë pas shtrese. Provokimi në letërsi duket të ndodhë natyrshëm, përndryshe është sforcim trudjegës. Dhe lexuesit kurrë nuk mund t’ia hedhësh. Lexuesi është organizmi i mençurisë kolektive.