FROM THE AEONS ...

My photo
Albania, Albania
RE PUPLORE, eshte nje faqe e vjeter, qe sot ne fund te 2016 merr nje pamje aktive te re; punon per letersine time, per vendin tone. Re Puplore mbi te Drejten natyrore dhe te Verteten. Nje Re Puplore ne Shqiperi. // Time on Earth, time on earth, time on earth! I'm gonna walk onto that stage like it's my destiny Stand and tell the truth, make no apologies If tomorrow I should die, these are my memories I'm gonna take this simple life and make history (R.W.)

Friday, January 18, 2019

Sfera Shqipe 8: - Vdekja e Onufrit dhe krenat e flamurit


.
.
Shqipëria është një vend me aktivitet të lartë sizmik për nga vetë pozicioni i saj mbi tokë. Dhe kjo do jetë arsyeja, se tjetër nuk gjej, e një prej problemeve më të mëdha që ka vendi ynë. Destabilitetit. Janë vibrimet e tokës ato që sjellin vibrime në çdo lloj fushe, deri dhe te njerëzit, që ndryshe zgjohen e ndryshe flenë, duke krijuar një shoqëri të luhatur, pa pika reference e pa baza të shëndosha ku të ndërtosh besim dhe bëma të mira.
Onufri vdiq. Këtë dhjetor. Për herën e disatë.
Për ata që nuk e dinë fare, Onufri ishte një konkurs ndërkombëtar i arteve pamore, i organizuar nga Galeria Kombëtare e Arteve. Që prej vitit 93 ky organizim shërbeu si pasaportë për vendin tonë, e si urë lidhëse midis arenës sonë artistike dhe asaj të vendeve të tjera.
Papritur, por jo pa precedentë, sepse edhe para disa vitesh u tentua të mbyllej nga ministria në detyrë asokohe, bordi i Galerisë së Arteve dhe drejtori i radhës, vendosën të mbyllin konkursin ndërkombëtar.
Herën e fundit, (vjet, 2017) që e ndoqa, vura re që kishte vërtet probleme. dhe këto probleme sipas antarëve të bordit, domethënë, cilësia e veprave, mosqënia fizike e pjesëmarrësve të huaj, niveli i ulët i organizimit, trajtimi i padrejtë i artistëve shqiptarë në krahasim me artistët e huaj, këto probleme shkaktuan rënien e interesit dhe si pasojë mbylljen e këtij konkursi.
Por pse vallë ra interesi i publikut dhe funksioni i Onufrit? A pyet njeri?
Galeria e Arteve në vend të punojë në drejtim të përmirësimit, rritjes së cilësisë, zhvillimit të mëtejshëm të një organizimi tradicional tashmë, vendos me një të rënë të lapsit e me një mendje vibruese e dridhëse, ta mbyllin fare.
Ngrysesh me Onufër, e gdhihesh pa Onufër. Pa shpjegime. Pa arsye. Pa punuar sipër.
Kjo ngjarje në dukje pa rëndësi është e fundit, por nuk është shfaqja e parë e këtij problemi me vibrim.
Ne kishim bienale të Tiranës, tani nuk kemi më Bienale të Tiranës. kishim Çmim Kadare, me vetëm një fitues, Ernesto Sabato. Kishim çmime letrare me Penë të artë e të argjendtë, per ti zëvendësuar me të tjerë çmime me emra shkrimtarësh, e tani kemi një cmim të vetëm letrar, brenda të cilit frulohen në një supë mishmash, drama, poezi, e prozë bashkë. Kishim Festival Pranvere, tani s'ka më te tillë. Kishim Top Fest, tani jo më.
Ngremë sisteme arsimore, për ti zëvendësuar me të tjera sisteme. Shkruajmë ngjarjet per ti zëvendësuar me të tjera versione.
Kishim shelgje dhjetra, që i zëvendësuam me palma, që I zëvendësuam me pisha, e me të tjera pemë të rastit.
E kështu vazhdon ky terren i luhatur, vibrant, drejt çoroditjes, duke shkundur e rrokullisur sa herë të jetë e mundur, çdo lloj tradite, institucioni, duke shkatërruar çdo lloj filizi, për ta zëvendësuar me një të ri, që nesër ta zëvendësojme me një edhe më të ri.
Ndaj në këtë vend punët nuk ecin drejt, sepse secili që vjen në drejtimin e një pushteti, vendi, institucioni, organizimi, nuk ruan dhe zhvillon traditën e krijuar, nuk punon ta përmirësojë, por e shkatërron për të shpikur një traditë të vetën.
Ja pse, nën luhatjet e këtyre lloj tërmetesh, që, në emër të origjinalitetit nuk kanë truall fare tashmë ku të mbështeten, ja pse në vendin tonë nuk ka mendim të formuar, shkollë, traditë, vazhdimësi, por ka shpikje dhe rishpikje të sdiseçasë.
Në këtë truall mbin vetëm mosbesimi, dyshimi, cinizmi, dhe ndërtesat e projektet kioska, ku kioskat edhe pse ikën nga qytetet, mbinë si mendimekioskë në kokëkioskat e rastit.
Këto vibrime e dyzime me siguri bëjnë edhe që shqiponja të ketë dy krena, kombi të ketë dy trungje, deri dhe Shqipëria të ketë dy emra, një për vete e një për botën.
Dhe shqiptarët enden nëpër këtë terren vibrant duke kërkuar përjetësisht vetveten.

Sunday, May 6, 2018

SFERA SHQIPE 7 - Dëshmorët dhe shqiptarët





Në rrjedhën e ngjarjeve të pas diktaturës, fryma që mbuloi mendjet dhe sytë e çdo shqiptari ishte ajo e revanshizmit. Urrejtja për diktaturen nuk mori kurrë një formë të caktuar të qartë e të pastër, nuk u kurkuan kurrë të vërtetat, nuk u vërtetuan personazhet, nuk u gjykua mbi ngjarjet. Nuk u pyet kurrë pse ne shqiptarët lejuam dhe duruam dyzetepesë vite dhunë diktatoriale në shpinë. Por, në vend të përballjes me veten dhe historinë, u la i lirë pasioni psikoemocional të shpërthente ndaj gjithçkaje që kishim krijuar e qe kishte ekzistuar para dhe gjatë dyzetepesë viteve para ‘’90.
Kështu, turma të tëra psiqiko emocionale,thyen xhamat, thyen pemët, thyen përkujtimoret historike, u morën vendime politike për të "thyer tokat, dhe pronat shtetërore në shumë copa të përfitueshme'.
thyerja si shfryrje zhvlerësoi thyerjen simbolike të bustit të diktatorit.
U thye dhe shkaterrua kësisoj, dëshira për të dëgjuar dhe gjykuar çka ndodhur në këto dyzetepesë vjet, e si pasojë u urrye me shumë passion, mbi të gjitha, vetë shqiptari dhe Shqiperia. 

Në vazhdën e kësaj çmendurie kolektive, u sulmua, tall, zhvlerësua, injorua, dhe lufta nacional-çlirimtare, dhe vetë dëshmorët, duke arritur dhe të bëhej humor me dëshmorët dhe me luftën, duke u sugjeruar që luftë s’ka pasur, e që e tërë historia është një farsë. Sikur lufta të ishte kapital i diktatorit Hoxha dhe klaneve komuniste, jo e një populli të tërë.
Ne jemi një popull që tallet me dëshmorët e tij. 
Sot që po flasim e shkruajmë, asnjë njeri i vetëm nga ne, nuk e çon në mend të ngrihet të luftojë për vendin në rast lufte. Të tërë madje, e kanë mendjen si të arratisen nga vendi i tyre. 
Por, para shtatëdhjetë vjetësh, njerëz, të rinj e të reja, shqiptare, u çuan dhe dolën në luftë kundër pushtuesit. Partizanë a ballistë qofshin. Dolën në luftë realisht me opinga, e me barkun tharë. Me kulaçe e dhallë. Vetëm në familjen time të madhe kanë luftuar shtatë paraardhes, kanë vdekur tre, dhe jane plagosur dy të tjerë, thënë kjo për ilustrim historic konkret. Të tillë ka çdo familje thuajse. 
Sa frymë e poshtër dhe e ndyrë i është injektuar këtij kombi që tallet e injoron e përbuz të vdekurit e tij? 
A ka pasur thika pas shpine? A ka pasur luftë civile? A ka pasur tradhëtira dhe poshtërsira? A ka pasur brenda ushtrisë së organizuar shitblerje dhe tradhëti? A ishte konferenca e Mukjes një simbol i përçarjes së shqiptareve me veten e tyre saktë si shqiponja me dy krena? Një symbol I tradhëtisë kombetare? Sigurisht që të tëra jane, nën pluhurin e historisë, të vërteta.
Por, po aq të vërteta janë jetët që janë dhënë për këtë vend, dhe plumbat që janë marrë dhe shtënë për këtë vend. 

Ata dëshmorët, lufta, nuk është ajo që kemi parë e dëgjuar nëpër skeçe humori. As ajo që kemi parë nëpër filmat e propagandës. Por është ai momenti i veçantë, mistik, kur një njeri merrte vendimin ti bashkohej luftës për atdhe.  
Lufta nacional-çlirimtare ishte e vërtetë, pavarësisht ç’mund të thonë sot mendjet surrogate të dijes se rreme nga pozicionet e tyre të jetës komode të shekullit tonë.
Lufta ishte e vërtetë, dhe ishte ajo që mund të dëgjohet ende sot nga goja dhe kujtimet e ndonjë veterani të mbetur gjallë e me mendje të kthjellët. 

Ndaj, rruga drejt një Shqipërie më të mirë, kalon detyrimisht nga guri i themelit, gjaku i atyre të vdekurve, shumë prej tyre gati fëmije, që dolën në luftë, pa pretendimin absurd e megaloman që të fitonin mbi Gjermaninë naziste, siç ca shqiptarë pasardhes të dhjamosur mendojnë e ironizojnë sot, por dolën në luftë si kamikazë, për të mbrojtur vendin e tyre. Dhe dhanë jetën për të. 
Sa më shpejt të kthjellohemi nga perdet e vetëmohimit dhe vetëpërbuzjes që na i kanë futur në kokë në shplarjen e truve tërë këto vite të pas ’90, aq më karakter tregojmë, e aq më pak kompromise do lejojmë që të bëhen në shpinën e vendit tonë të bukur, të mirë, e të mjerë
.

Monday, December 18, 2017

SFERA SHQIPE 6 - Heshtja Shqip e artistit



Shqipëria është një tollovi e madhe. Në 27 vitet e fundit të ekzistencës  ka parë çdo lloj ngjyre të çmendurisë dhe poshtërsisë, në tërë nivelet e shoqërisë. Ndyrësia fillon që te e pështyra në tokë e çdo burri dhe gruaje, deri te e pështyra e pandalshme keqtrajtuese që i shatrivanizon çdo ditë mbi kokë qytetarit “kokëpalarë”shtresa politike e vjetër dhe e re, që në thelb është e njëjta.
Njeriu shqipëtar shkon prej 27 vitesh tashmë, të votojë të njëjtët njerëz, ose trashgimi njerëzish, të ndarë fare rastësisht në dy kampe politike me variacione satelitore përreth. Të cilët shkatërrojnë, grabisin, vjedhin, bëjnë keq atë çka mund të bëhet mirë, me dashje.
Injektojnë negativitet, krijojnë klimë të poshtër në kokat e popullsisë shqiptare çdo ditë.
Dhe njeriu shqipëtar voton njësoj, dhe beson se duke bërë të njëjtin gabim pafundësisht, do ketë rezultate të ndryshme çdo herë.
Dhe çdo herë merr të njëjtin rezultat; pështymen në kokë. Ndaj është kokëpalarë.
Shumica e shqiptarëve jetojnë në varfëri të plotë krahasuar me Europën. Në një vend kaq të pasur sa i yni, që tre milionë njerëz mundet ti ushqejë bujarisht.
Në 27 vjet në raporte kokakëmbas me Europën në zemër të së cilës jemi, ne kemi ushqim të shkatërruar me lloje soje rrezatimesh e keqformimesh, që e kapërdijmë perditë e s’ndihemi, kemi hapësira pune të shkretuara, gangrenën e qelbur  te kurrëzgjidhjes së pronave, shërbim shëndetësor të keqpërdorur dhe të vjedhur, shërbim policor të korruptuar, shkatërrim të tokës bujqësore, keqpërdorim dhe mospërdorim të burimeve natyrore, shitje tradhëtare të tyre, moskujdesjen e lënien si këlyshë qeni të shqiptarëve në botë nga perfaqësitë tona diplomatike, keqpërdorim të rrugëve, moszhvillim të infrastrukturës, shkaterrim i qyteteve pa plane urbanistike e me ndertime te përbindeshme si kthetra shtrigash në qiell, lënie në mjerim të plotë të fshatrave të humbura, shkatërrim i sistemit arsimor, shkatërrimin e historisë dhe truallit arkeologjik, dhe mbi të gjitha, sistemin më të ndyrë të drejtësisë që një vend mund të ketë.
Sigurisht që ka dhe zhvillim, ka dhe gjëra të mira në këtë truall, ka dhe ecje përpara, por këto vijnë kryesisht nga individët njerëz të këtij vendi. Ajo që është e qartë është se i vetmi dualitet, i vetmi konflikt real mbi këtë vend, është midis njerezve të tij dhe drejtuesve të tij.
Sot në 2017 nuk ka asnjë figurë politike, asnjë njeri të vetëm, qoftë dhe sikur një krijesë të papërfillshme në arenën politike shqiptare, te i cili të jenë drejtuar sytë me një fill shprese. As edhe një. Një forcë e madhe politike e kalbur.
Por te shohim pak më larg se kaq. Politika shqiptare është pjellë e po këtij populli. Nga këta njerëz pështytës ka lindur, e këta njerëz pështytës pështyn sipër. Gjithmonë politikanët e drejtuesit vijnë nga shtresa e mesme e intelektit shoqëror. Perfaqesojne mesataren e ponderuar popullore. Ata dialogojnë vetëm me turmën.
Pyetja e vërtetë që lind pas kësaj rendjes nepër realitetin më sipër, është, ku dreqin janë Mendjet e këtij vendi?
Kësaj shoqërie që endet kuturu 27 vite nga një rrëmujë në tjetrën i duhet mendimi i pastër.
Nuk e presim dot mendimin e pastër nga profesorët e akademikët, janë pjesë e sistemit të kalbur arsimor. Nuk presim drejtim apo mendim nga sistemi i drejtësisë, është kalbësira në nivelin më të fundit.
Madje as nga sporti nuk presim dot reagim, se për korrupsion është në garë kokë më kokë me sistemin e drejtësisë.
E vetmja shtresë që në këtë vend mundet akoma të ulërijë mendimin e qartë e të lartë, të thotë të vërtetën,  janë artistët.
Shkrimtarët, piktorët, filozofët, përkthyesit,  aritektët, aktorët, regjizorët, këngëtarët, kompozitorët, poetët, tekstshkruesit, artistët e arteve figurative, stilistët, balerinat, sportistët, me shtyllë kurrizore, dhe tërë të tjerët, ushtria e madhe e së vërtetës.
Sepse artistët nuk bejne kompromis, në kurriz të së vërtetës, të më të mirës. Është efekt i krijimit ky, nuk mund të krijosh art nëse nuk kërkon më të mirën.
Po nuk mund të jetosh gjithashtu si artist i qetë në kërkim të artit tënd, kur rrethohesh nga kaq shumë klimë e poshtër rreth vetes, kur sheh kaq shumë “më të keqe” rreth vetes.
Atëherë ku është revolta e artistit? Ku është kërkimi i më të mirës? Ku është zëri i përbashket i joni në kërkesën e llogarisë? Në vënien me shpatulla pas muri të autorëve  të tërë të zezave që bëhen në vendin tonë e në kurrizin tonë?
E vetmja herë kur një grup artistësh u mblodhen është kur ua kërkoi një palë politike të flisnin në kurriz të një pale tjetër politike. Dhe aty menjëherë u politizuan të tërë, duke u ndarë edhe artistët në dy fraksione mjerane. Duke humbur besueshmërinë dhe shtyllën kurrizore.
Ku është pushka e artistit drejtuar padrejtësisë dhe masakrës 27 vjeçare që i bëhet këtij vendi e ne të tërëve?
Muzikantët e bënë një hap para duke protestuar për shkatërrimin e pasurive natyrore.
Por eshte shumë pak për kaq shumë keq në vendin tonë.
 Artistët më vete bëjnë ç’të duan, dhe janë krijesat më individualiste e egoiste të shoqërisë. Por, të tërë bashkë, bëjnë shtyllën kurrizore dhe trurin e vendit.
Ndërkaq emrat nuk kanë rëndësi. Emrat e të akuzuarve janë të tërë  një emër. Të treguarit e së vërtetës, të akuzuarit e fenomenit, kërkesa për të mbajtur përgjegjësi, kjo është detyra e artistit.
ky vend do bëhet.
 Sapo të zgjohen të parët artistët.